Compressietherapie

Na de operatie zwelt het weefsel van de amputatiestomp gewoonlijk wat op. Die zwelling (oedeem) is een normale reactie op de operatie. Het kan worden beperkt door druk uit te oefenen op het volledige oppervlak van de stomp.

Voor het aanmeten van een eerste prothese is het belangrijk dat de amputatiestomp een goede vorm heeft en dat er zo min mogelijk oedeem is. Daarom wordt compressietherapie toegepast zodat de stomp zo snel mogelijk zijn uiteindelijke vorm en afmetingen heeft. Wanneer de stomp een goede vorm heeft en stabieler wordt is het aanmeten eenvoudiger en zal men eerder tot een goed resultaat komen. Bovendien bevordert compressie de doorbloeding van de amputatiestomp. Dit vermindert pijn en helpt bij de genezing van het litteken.

Er bestaan allerlei technieken voor compressietherapie: de amputatiestomp wordt verbonden met elastische verbanden (zwachtelen), er kunnen compressiekousen worden gebruikt of de patiënt krijgt een zogenaamde siliconen liner (een voorgevormd siliconenverband).


Verbanden

Een therapeut of verplegend personeel brengt compressieverband aan om de amputatiestomp nadat het wondverband of gipsverband is verwijderd. Dit gebeurt na de eerste dagen tot weken na de operatie met behulp van een speciale zwachteltechniek. Het voordeel van deze enigszins ingewikkelde compressie met elastische verbanden is dat het verband individueel kan worden aangepast aan iedere amputatiestomp en elk amputatieniveau.

Het verband wordt regelmatig verwijderd om te controleren hoe de amputatiestomp zich ontwikkelt, of het oedeem vermindert en hoe het litteken verandert. Eerst gebeurt dat heel vaak, soms al na een half uur, om zeker te zijn dat het verband niet te strak of te los om de stomp zit. Na verloop van tijd moet men het compressieverband nog slechts gedurende enkele uren dragen, bijvoorbeeld voor en na het dragen van de testprothese.

U wordt geïnstrueerd door het verplegend personeel, de therapeut of de arts hoe u zelf het compressieverband kunt aanbrengen. Vraag een gedetailleerde uitleg over het zwachtelproces zodat u zeker niets verkeerds doet. Bij het maken van fouten kan de stomp weer oedeem vertonen of geïrriteerd of gekwetst raken. Plooivorming en rimpels of een te strak aangelegd verband moeten te allen tijde worden vermeden. Het gebruik van plakpleister is aan te raden boven de bekende metalen clips om mogelijk letsel van de kwetsbare stomp te voorkomen.

Het is belangrijk om de zwachtels grondig te reinigen omdat deze transpiratievocht absorberen. Dagelijks wassen met een mild wasmiddel of zeep is een must. Vervolgens wordt overtollig water verwijderd door de zwachtels stevig op te rollen tussen handdoeken. Om de zwachtels te drogen wordt aangeraden deze plat te leggen en niet uit te hangen. Zo blijven ze langer elastisch en heeft u langer plezier van deze dure zwachtels.

Het compressieverband dient te worden gedragen tot de stomp is genezen. Zodra alle wonden zijn genezen en de stomp geen oedeem meer vertoont kan men – in overleg met de arts of het revalidatieteam – proberen om een nacht zonder compressieverband te slapen. Is de stomp ’s morgens weer gezwollen dan moet de compressietherapie worden voortgezet.

Compressiekousen voor de amputatiestomp

Het is ook mogelijk om compressiekousen te gebruiken in plaats van zwachtels. Deze kousen zijn elastisch en ze zijn leverbaar in verschillende maten. Als de standaardmaten niet passen, kunnen de compressiekousen ook op maat worden gemaakt. Net zoals de elastische zwachtels moeten de kousen elke dag worden gewassen en plat te drogen worden gelegd, zodat ze elastisch blijven.

Het voordeel van stompkousen is dat de patiënt ze eenvoudig zelf aan en uit kan doen. Sokophouders die men kan vastmaken aan een heupriem zorgen ervoor dat de kousen niet afzakken. Dit is ook mogelijk met een bekkenband die stevig vastzit aan de kous.

Siliconen liners

Een andere compressiemogelijkheid, naast elastische verbanden en stompkousen, zijn siliconen liners. Deze liners zijn, net zoals stompkousen, leverbaar in standaardmaten, maar kunnen ook op maat worden gemaakt. De liner oefent een gelijkmatige druk uit op de amputatiestomp zodat die de juiste vorm krijgt. De huidvriendelijke elastische silicone maakt het litteken zacht en soepel.

De beste manier om de liner aan te trekken is om hem binnenste buiten te draaien, deze op het stompuiteinde te plaatsen en vervolgens gelijkmatig naar boven af te rollen over de stomp. De liner mag dus niet worden opgetrokken zoals een sok, maar worden afgerold. Het is belangrijk dat er geen rimpels of plooien in de liner zitten en dat er geen lucht komt vast te zitten aan de binnenkant.

Reinig de liner elke dag met een huidvriendelijke, ongeparfumeerde zeep en warm water. Wanneer men veel zweet, doet men er goed aan om de liner meer dan één keer per dag te reinigen en te ontsmetten. De orthopedisch technoloog zal u uitleg geven over het onderhoud en gebruik van de liner.